Hugo Bettauer - notka historyczna
Dziś prezentujemy pełne przygód, burzliwe życie Hugona Bettauera - austriackiego pisarza, dziennikarza i scenarzysty.
Maximilian Hugo Bettauer urodził się 18 sierpnia 1872 roku w Baden koło Wiednia w rodzinie maklera giełdowego Arnolda (Samuela Arona) Betthauera. Miał dwie starsze siostry: Herminę (Michi) i Mathilde. W roku szkolnym 1887-1888 rozpoczął naukę w Gimnazjum im. Franciszka Józefa (Franz-Josef-Gymnasium) w Wiedniu. Jego kolegą szkolnym był późniejszy znany dramaturg, poeta i pisarz Karl Kraus. W wieku szesnastu lat młody Bettauer, jeszcze jako uczeń gimnazjum, uciekł do Afryki, skąd został odesłany do kraju przez austriackiego konsula. Dwa lata później, po zdaniu matury został dziennikarzem w redakcji „Neues Wiener Journal”.
 |
Hugo Bettauer (1872-1925)
fot. Wilhelm Willinger (1920)
źródło: de.wikipedia.org
|
W 1890 roku przeszedł na protestantyzm (ewangelicyzm) i zmienił nazwisko z Betthauer na Bettauer. Następnie jako ochotnik wstąpił do Tyrolskiego Pułku Strzelców Cesarskich, skąd w wyniku konfliktu z dowódcą zdezerterował po pięciu miesiącach i wyjechał do Szwajcarii. Tam też, po śmierci ojca w 1896 roku odziedziczył znaczny majątek. W Zurychu poślubił swoją młodzieńczą miłość Olgę Steiner i po śmierci matki, w 1899 roku wyemigrował z małżonką do Nowego Jorku. W USA uzyskał obywatelstwo amerykańskie, ale po kilku miesiącach, z powodu braku zatrudnienia małżeństwo zdecydowało się na powrót do Niemiec. W 1899 roku Bettauerowie zamieszkali w Berlinie, gdzie urodził się ich pierwszy syn Heinrich Gustav Hellmuth. Bettauer pracował w tym czasie jako dziennikarz w redakcji gazety „Berliner Morgenpost”, gdzie opisywał liczne skandale miejscowych urzędników państwowych. W 1901 roku, po wykryciu korupcji w Hoftheater, którego dyrektor popełnił samobójstwo, Bettauer został osadzony na 25 dni w więzieniu, a następnie zmuszony do opuszczenia kraju. Jesienią 1901 roku wyjechał do Hamburga. Tam po rozwodzie z Olgą Steiner poznał swoją drugą żonę, szesnastoletnią wówczas Helene Müller. W 1904 roku wraz z nową narzeczoną wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. W czasie podróży statkiem do Nowego Jorku ożenił się ze swoją ukochaną, która jeszcze w tym samym roku urodziła syna Reginalda Parkera. W Nowym Jorku Bettauer pracował jako reporter, a także aktywnie uczestniczył w akcjach pomocy humanitarnej głodującym mieszkańcom Wiednia. W roku 1910 powrócił do Wiednia, gdzie rozpoczął pracę w redakcji „Neue Freie Presse”. Po wybuchu I wojny światowej zgłosił się do wojska, jednak nie przyjęto go ze względu na posiadane amerykańskie obywatelstwo. Jego bardzo wysokie mniemanie o własnej osobie przekształcało się często w zbytnią arogancję. Kiedy przekazano mu, jako korespondentowi wojennemu używaną maszynę do pisania, oburzony Bettauer wyrzucił ją na śmietnik.
W tym czasie zaczął pisać powieści. Rocznie ukazywało się 4-5 tytułów. Bettauer specjalizował się w kryminałach, w których szeroko opisywał sytuację społeczeństwa. Książki zyskały ogromną popularność głównie dzięki temu, że ich akcja rozgrywała się w różnych miejscach: Wiedniu, Berlinie i Nowym Jorku. Najbardziej znaną powieścią Bettauera jest Miasto bez Żydów, napisana w 1922 roku. Bettauer ukazał w niej, jaki los spotkałby mieszkańców Wiednia, gdyby wszyscy Żydzi zostali zmuszeni do opuszczenia miasta. W ten sposób poruszył temat coraz mocniej rozwijającego się antysemityzmu. Sam autor wierzył jednak w pokojowe współżycie wszystkich religii. Swoją powieść zakończył chrześcijańskim życzeniem, aby dla zapewnienia dalszego rozwoju miasta ponownie sprowadzić ludność żydowską.
 |
Strona tytułowa czasopisma "Er und Sie" z 1924 r.
Żródło: de.wikipedia.org
|
Od 1924 roku był współwydawcą czasopisma „Er und Sie. Wochenschrift für Lebenskunst und Erotik”, które kontynuowało późnej działalność pod nazwą "Tygodnik Bettauera" („Bettauers Wochenschrift”). Czasopismo regularnie wywoływało skandale, zamieszczając treści nowatorskie i odważne obyczajowo. Bettauer opowiadał się w swoich artykułach m.in. za prawem do rozwodu, przerywania ciąży i zwolnieniem z kary za homoseksualizm dorosłych obywateli. Z powodu jego demaskujących liczne nieprawidłowości w działaniach ówczesnej władzy artykułów oraz propagowania swobody seksualnej, Bettauer stał się przedmiotem powszechnej dyskusji. Przeciwnicy starali się go zdyskredytować, określając jego działalność „dziennikarstwem z rynsztoka”. Eskalacja konfliktu doprowadziła do konfiskaty wydawanego przez niego czasopisma. Następnie wytoczono mu proces, który doprowadził do powszechnych gróźb i nawoływań do dokonania morderstwa jego osoby. Bettauer został w procesie uniewinniony i kolejne wydanie jego czasopisma osiągnęło rekordowy nakład 60 tysięcy egzemplarzy. W 1925 roku, po wielotygodniowej kampanii prasowej wymierzonej przeciwko Bettauerowi, pisarz został ciężko raniony sześcioma strzałami z pistoletu przez młodego narodowego socjalistę Ottona Rothstocka, chcącego – jak twierdził – ocalić kulturę niemiecką przed „żydowską degeneracją”. Wydarzenia miały miejsce w redakcji czasopisma. Bettauer zmarł w szpitalu w wyniku odniesionych ran 26 marca. w wieku 52 lat. Sprawcę czynu okrzyknięto bohaterem i choć austriacki sąd uznał go za winnego zabójstwa, skierowano go na leczenie do kliniki psychiatrycznej, skąd po 18 miesiącach został zwolniony.
 |
Pośmiertna maska Hugon Bettauera
wykonana przez rzeźbiarza Alexandra Jaray'a
fot. Wilhelm Willinger; źrodlo:de.wikipedia.org
|
